Deventer Toonkunstkoor "Euterpe" - Weihnachtsoratorium 2004

Daar staan we weer, het Deventer Toonkunstkoor Euterpe, dit jaar maar liefst 135 jaar oud, in de eeuwenoude Grote of Lebuïnuskerk van Deventer.
Naast het passieconcert in het voorjaar, geven we ook vaak een concert in het najaar en dan het liefst in de maand december, een maand vol feest en muziek.

Er is door de eeuwen heen veel muziek gemaakt rondom Kerstmis en Euterpe heeft dit jaar gekozen voor Bach's Weihnachtsoratorium, een feestelijk hoogtepunt in het muzikale kerst repertoire.

Na een intensieve repetitieperiode staat ons koor vanavond met professionele musici en solisten onder leiding van onze dirigent Frank Deiman, klaar om u mee te nemen naar hogere sferen. De mooi verlichte kerk in deze donkere dagen zal daar zeker toe bijdragen.

We hopen van harte dat u zult genieten en dat deze prachtige muziek u alvast in de kerstsfeer zal brengen.

Sopranen: Margreet van Anken, Ina de Bruin, Ingrid van Bergenhenegouwen, Yvonne du Chatenier, Linda Dirker, Gerda Elling, Vanja Engelhard, Brigit Fiselier, Cara Goossens, Riet Hurenkamp, Bea Kedde, Annemieke Koutstaal-Zwager, Rita Koenen, Ria Kok, Karin Mos, Riek Muilerman, Annemarie Venhuizen, Loes de Vries, Annet Wevers en Anneke Zweers

Alten: Maria Bakker, Jelly Boddeke, Ria Bossers, Truus Brouwer, Ank Buis, Janny Centen, Nelly Dam, Hetty van Dijk, Antoinet Gerards, Ida Goedhart, Anneke de Haan, Carolien Hoogeveen, Laura Kallenberg, Tiny Kloppers, Hennie Klosters, Petra Kolb, Ellie Kruitbosch, Ida Lamme, Ineke Oosterlee, Miep Os v.d. Abeelen, Riet Prins, Lenie Reuvers, Suzan Schulting, Mieke Swarte, Alice Teussink, Wolda Tysma, Olga Vermeulen, Bertha v.d. Vondervoort en Carla Voskuilen

Bassen: Wieke Adolfsen, André Arink, Henk Boddeke, Domagoj Gobac, Jacques ten Holter, Gerard Kersten, Gerard Kok, Martin Nijkamp, Eddy Paverd, Jan Reefman, Gertjan Schuitert, Mans Smeenk, Hans Snijders, Klaus Stein, Piet de Vries en Han Willems

Tenoren: Thies Bijmold, Wim Broeks, Rien Geerdes, Huub Gielkens, Fried Kolb, Luc Leicht, Gerard Nije Bijvank, Peter Vreeke en Monti Wevers

Weihnachts-Oratorium van J.S. Bach

Voor het Weihnachts-Oratorium putte Bach rijkelijk uit eerder gecomponeerde werken. In zijn tijd was dit een volledig geaccepteerde werkwijze. Wereldlijke muziek stond nooit ver af van religieuze muziek. Als de muzikale uitdrukking in een wereldlijke tekst overeenkwam met een geestelijke tekst, dan was het goed. Als een stuk muziek de glorie van de koning van Polen uitdrukte, dan kon dat ook de glorie van de hemelse Vorst zijn. Zo werd het koor Tönet ihr Pauken uit de verjaardagscantate voor de keurvorstin van Saksen, het openingskoor Jauchzet froh locket van cantate nr. 1.
Het oratorium bestaat uit zes cantates, die alle zes bij een specifieke zon- of feestdag in de kersttijd hoorden.
In de Nederlandse concertpraktijk wordt meestal een keuze uit deze zes gemaakt en de volhouders voeren ze alle zes op één avond uit. Om het publiek niet te zeer op de proef te stellen heeft Toonkunstkoor Euterpe een keuze gemaakt voor de cantates 1, 2, 5 en 6. Een bloemlezing dus, maar tegelijkertijd ook een beperking in deze prachtige muziek. Wat welontstaat is een soort evenwicht tussen delen, met een magistraal begin en einde, met eenverhaal dat eindigt met een conclusie (nun seit Ihr wohl gerochen) en met de verrassing van de laatste 2 cantates die iets minder bekend zijn.
Bach's Weihnachts-Oratorium blijft van een wonderbaarlijke grootsheid met haar prachtige melodieën gekoppeld aan de tekstuitbeelding met haar diepgravende zeggingskracht.
Ik hoop dat het publiek het feestelijke karakter net zo zal ervaren als wij uitvoerenden dat mogen doen.

Componist

Johann Sebastian Bach

Na de dood van zijn vader in 1695 verhuisde Bach naar Ohrdruf, waar hij muzikaal onderricht kreeg van zijn broer. In 1700 was er plaats voor hem in het internaat van de Sint-Michaelisschule in Lüneburg. In 1703 verbleef hij enkele maanden als violist en hulporganist aan het Hof van Weimar. In hetzelfde jaar werd hij uitgenodigd om organist van de Bonifatiuskerk in Arnstadt te worden. Later ontstond een conflict met de kerkenraad over een te lang verlof voor een reis naar Lübeck om het orgelspel van Buxtehude te leren kennen en over de lange tussenspelen in de dienst en zijn muzikale interpretaties.
In 1707 werd hij organist in Mülhausen. Hier schreef hij zijn eerste cantates en zette zich in voor de uitvoering van vocaal-instrumentale kerkmuziek.

Hij voelde zich daar niet op zijn plaats en ging weg in 1708 om kamermusicus en organist in Weimar te worden. Vanaf 1714 was hij ook concertmeester, met als opdracht o.a. het componeren en uitvoeren van cantates. Hij schreef er maar liefst 30 op niet bijbelse teksten. Ook componeerde hij hier orgelwerken. Teleurgesteld over het feit dat hij de 1e kapelmeester na diens overlijden niet kon opvolgen, besloot hij naar Köthen-Arnstadt te verhuizen, waar hij die functie wel kon bekleden. Echter in deze calvinistische stad was geen plaats voor kerkmuziek, hier schreef hij orkest- en kamermuziek (m.n. viool) en 40 wereldlijke cantates. In 1722 solliciteerde hij, uit onvrede met zijn muzikale omstandigheden, naar de functie van cantor aan de Thomaskirche in Leipzig. De 4e keus viel uiteidelijk in 1723 op hem, een van de mittlere Kräfte, omdat o.a. Telemann en Graupner uiteindelijk niet beschikbaar waren. Bach wilde heel graag naar Leipzig, omdat zijn zoons daar zouden kunnen studeren. Hij werd cantor en was daarmee verantwoordelijk voor de muziek in de liturgie en de muzikale opleiding van leerlingen van de Thomasschool. Ook werd hij director musices en had de leiding over de stadsmuzikanten en de zorg voor muziekuitvoeringen bij bijzondere gelegenheden.

Hij schreef voor elke zon- en feestdag een cantate, 5 jaargangen lang. Twee jaargangen zijn verdwenen, maar de overige zijn in tact: 1723/24, 1724/25, 1725/26. Tussendoor schreef hij ook nog de Johannes Passion (1724) en de Matthäus Passion (1729). De Matthäus Passion vormde de afsluiting van de eerste Leipziger-periode. Daarna schreef hij minder nieuw werk voor kerkelijk gebruik (Mis in b, Weihnachtsoratorium).
In 1729 kreeg hij ook de leiding over Collegium Musicum, een vereniging van beroepsmusici en studenten die wekelijks concerten verzorgde. Dat was voor hem een welkome afleiding. Hij maakte een aantal concertreizen en verzorgde de uitgaven van zijn eigen klavecimbel- en orgelwerken.

De laatste drie jaar van zijn leven leed hij aan een oogziekte, waardoor hij blind werd. Hij overleed in 1750 in Leipzig.

Uitvoerenden

Ensemble Conservatoire Zwolle

Het Ensemble Conservatoire bestaat uit een vaste kern van beroepsmusici, die in grote professionele orkesten werken of actief zijn in het onderwijs aan conservatoria en muziekscholen. Het orkest is een aantal jaren geleden speciaal opgericht voor het begeleiden van koren. Met een tiental koorbegeleidingen per jaar heeft het ensemble in de loop van de jaren een goede naam verworven voor wat betreft betrouwbaar en hoogstaand orkestspel van barok- en romantische muziek.

Frank Deiman, dirigent

Dirigent Frank Deiman studeerde piano, koor- en orkestdirectie aan het Conservatorium in Enschede, waar hij nu werkt als docent piano en ensembleleiding.
Hij is dirigent van diverse koren en momenteel leidt hij naast Toonkunstkoor Euterpe het kamerorkest Friends of Art. Naast het dirigeren van koren en orkesten speelt hij als pianist regelmatig bij cabaretvoorstellingen.
Deiman schrijft muziek voor theater, zoals o.a. voor "Het Twents Paradijs" (over de ondergang van de Twentse textiel) en "Peer Gynt", een productie van de Engelenbak in Amsterdam, en de volksmusical "De Pathmosprinses". Op tekst van Willem Wilmink en muziek van Frank Deiman voerde 'Toonarbeiderbond Twente', een klein professioneel gezelschap, deze voorstelling uit. In het Saxion Operafestival 2000 en 2001 leidde Deiman de nederlandstalige familievoorstelling "http://www.b@rbier.nl", waarin hij de muziek van Rossini bewerkte voor solisten, kinderkoor en een klein ensemble. Dit jaar wordt de familie-opera "Meralda" opgevoerd, eveneens op de tekst van Willem Wilmink en de muziek van Frank Deiman. In het Vestzaktheater in Enschede werkt Deiman als muzikaal leider, onlangs van de musical "Anatevka" en nu van de productie "Metropolis". In oktober 2001 ontving Deiman de Rinus Luttikhuis Prijs, waarmee hij in Enschede werd onderscheiden voor zijn inzet om met kinderen en amateurs muziek te maken.

Locatie en aanvangstijd

Kaarten

Prijzen

Voorverkoopadressen